Thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn động vật hoang dã tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Ea Sô

Trong thời gian vừa qua, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã phối hợp với Ban Quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Ea Sô (KBTTN EASO) và chính quyền địa phương triển khai chuỗi hoạt động nhằm nâng cao nhận thức và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã tại khu vực vùng đệm. Các hoạt động được tổ chức tại Buôn Xê Đăng, Buôn Ea Púk, Buôn Cưana Săn, thôn Ea Sô 1 xã Ea Knốp, thu hút sự quan tâm và hưởng ứng tích cực của đông đảo người dân địa phương.

Chuỗi hoạt động truyền thông cộng đồng tập trung vào việc cung cấp các kiến thức cơ bản về giá trị đa dạng sinh học của KBTTN EASO, vai trò quan trọng của động vật hoang dã đối với sự ổn định và cân bằng của hệ sinh thái rừng, cũng như những mối đe dọa hiện hữu đối với tài nguyên thiên nhiên trong bối cảnh hiện nay. Bên cạnh đó, người dân còn được phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ rừng và bảo tồn động vật hoang dã, giúp nâng cao hiểu biết pháp lý, từ đó tăng cường ý thức trách nhiệm và vai trò chủ động của cộng đồng trong công tác bảo tồn lâu dài.

Song song với hoạt động truyền thông cộng đồng, CTNC đã triển khai các chương trình giáo dục môi trường trong trường học nhằm lan tỏa thông điệp bảo tồn đến thế hệ trẻ – lực lượng đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn thiên nhiên trong tương lai. Nổi bật trong chuỗi hoạt động này là cuộc thi “Rung chuông vàng” được tổ chức tại Trường THCS Lý Tự Trọng với sự tham gia của 50 học sinh đến từ các khối lớp 6, 7, 8 và 9. Cuộc thi đã nhận được sự cổ vũ nhiệt tình từ đông đảo học sinh toàn trường cùng sự quan tâm, đồng hành của tập thể thầy cô giáo, tạo nên bầu không khí sôi nổi, hào hứng.

Cuộc thi được tổ chức vào sáng thứ Hai, lồng ghép trong buổi chào cờ đầu tuần với sự tham gia của toàn thể học sinh và giáo viên nhà trường. Nội dung các câu hỏi xoay quanh kiến thức về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn động vật hoang dã, nhận diện các loài động vật quý hiếm và vai trò của con người trong việc gìn giữ môi trường sống. Thông qua hình thức thi tương tác, sinh động, các em học sinh được tiếp cận kiến thức bảo tồn một cách gần gũi, dễ hiểu, đồng thời khơi dậy tinh thần học hỏi và ý thức trách nhiệm đối với thiên nhiên. Kết thúc cuộc thi, em Đoàn Thị Thanh Ngân, học sinh lớp 7B, đã xuất sắc vượt qua các câu hỏi và người duy nhất rung được Chuông Vàng.

Bên cạnh đó, lần trở lại này CTNC cũng tổ chức và trao giải cuộc thi vẽ tranh với chủ đề “Chung tay bảo tồn động vật hoang dã” tại ba trường: THCS Lý Tự Trọng, Trường Ea Ly và Trường Chu Văn An. Cuộc thi diễn ra trong vòng ba tháng, từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026 nhằm tạo sân chơi bổ ích để các em học sinh thể hiện khả năng sáng tạo và hội họa, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tham gia vào các hoạt động bảo tồn và nâng cao nhận thức về tài nguyên thiên nhiên. Cuộc thi đã thu hút hơn 100 tác phẩm dự thi, thể hiện sự sáng tạo, trí tưởng tượng phong phú và tình yêu thiên nhiên của các em học sinh. Thông qua các tác phẩm, các em đã gửi gắm những thông điệp ý nghĩa như không săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã, không tàn phá rừng, không xả rác và gây ô nhiễm môi trường, đồng thời kêu gọi cộng đồng cùng chung tay hành động vì một tương lai xanh và bền vững.

Thông qua các hoạt động giáo dục này, học sinh không chỉ được tiếp cận kiến thức bảo tồn một cách trực quan, sinh động mà còn được khuyến khích tư duy sáng tạo, từ đó lan tỏa nhận thức tích cực về bảo vệ động vật hoang dã đến gia đình và cộng đồng xung quanh.

Một điểm nhấn quan trọng khác trong chuỗi hoạt động là việc CTNC đề xuất tổ chức , phục hồi Lễ hội Gầu Tào với sự phối hợp giữa buôn Ea Buk và thôn Giang Đông. Đây là lễ hội đã gần như thất truyền ngày nay. Việc phục hồi các lễ hội không chỉ giúp đa dạng văn hóa đị phương mà CTNC còn lồng ghép các hoạt động tuyên truyền bảo tồn thiên nhiên một cách linh hoạt. Đắk Lắk là địa phương có hơn 30 dân tộc cùng sinh sống, sở hữu bản sắc văn hóa đa dạng và phong phú. Lễ hội được định hướng trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi các giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ và phát huy, đồng thời lồng ghép các thông điệp về bảo vệ rừng và bảo tồn động vật hoang dã. Thông qua các buổi làm việc và thảo luận với cộng đồng địa phương, các bên đã thống nhất tổ chức Lễ hội Gầu Tào vào tháng 3, tạo tiền đề cho sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa bản địa và các hoạt động bảo tồn thiên nhiên.

Bên cạnh các hoạt động truyền thông và giáo dục, CTNC đã phối hợp với Ban Quản lý KBTTN EASO thành lập nhóm nòng cốt tham gia vào công tác bảo vệ rừng tại địa phương với 8 thành viên. Nhóm nòng cốt này được định hướng trở thành lực lượng hỗ trợ cho hoạt động tuần tra SMART trong khu bảo tồn, đồng thời đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa lực lượng quản lý rừng và cộng đồng dân cư vùng đệm. Việc xây dựng và củng cố lực lượng nòng cốt tại chỗ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát tài nguyên rừng và thúc đẩy sự tham gia bền vững của người dân trong công tác bảo tồn.

Chuỗi hoạt động của CTNC tại KBTTN EASO đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng địa phương, các trường học và các bên liên quan. Đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực của CTNC nhằm kết hợp hiệu quả giữa truyền thông, giáo dục, văn hóa cộng đồng và bảo tồn thiên nhiên, góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho các sáng kiến bảo tồn động vật hoang dã và quản lý rừng bền vững tại Ea Sô trong thời gian tới.